Cadi Kaddour
Kaddour Cadi demeure présent dans les mémoires, même après sa disparition dans un accident de voiture en septembre 1995. Sa mort a bouleversé ses proches et les lecteurs de ses travaux. Professeur de français et de linguistique théorique à l’Université de Fès, il s’est consacré à l’étude du tamazight avec ses étudiants, dans un contexte de faible reconnaissance institutionnelle de cette langue. Il a publié une vingtaine d’articles, présenté des communications internationales et consacré un ouvrage au système verbal rifain.
Fondateur du groupe de recherche Études linguistiques de l’Université de Fès, Cadi œuvrait pour la langue et la culture amazighes en Afrique du Nord et en Europe. Invité pendant deux mois au département de linguistique générale de l’Université d’Amsterdam, il a donné conférences et entretiens. Il a également élaboré, en lien avec le ministère de l’Éducation, des projets d’enseignement du tamazight aux Pays-Bas.
Ses travaux et ses paroles restent une source de savoir et d’inspiration. Cet hommage salue la portée de ses contributions scientifiques, son engagement et son dévouement à la langue amazighe.
Cta’mber’ agi yezrin yewwi-d yides amur-is n leh’zen. Yiwet n takat di tmurt n Rrif (Merr’uk) iru’h’-as win aazizen fellas, am akken Tamazight tesr’uh’ yiwen seg wid i s-d-ibennun deg llsas-is. Kaddour Cadi yeddja-yagh. Tewwi-t tin yeggunin yal amdan. Tejleq-it tmettant tagheddar’t qbel lawan. Ayagi id’r’a-d deg was n lar’baa wis 13 si Ct’amber’.
Kaddour Cadi ir’uh’ iddja imawlan-is d warraw-is. Nessaram di lehna i yr’uh, ara a n-yaf anida ara rsen ighsan-is. Nessaram dighen h’aca lehna i d-yeddja gher deffir i widak iddren. Kaddour iddja-yagh, maca ur iddji Tamazight nnegh. Yura fellas, yeddja-d ayen ara d’efr’en wiyid’, ayen s wayes ur t-ntettu!
Version originale en néerlandais
In 1995 overleed Professor Kaddour Cadi. Met hem verloor het Tamazight, en in het bijzonder de Rif (Noord-Marokko), een van haar grootste voorvechters. Op de twaalfde september liet hij het leven tijdens een auto-ongeluk. De precieze toedracht van het ongeluk is nog steeds onduidelijk. Zijn dood was een enorme schok voor zowel de mensen die hem persoonlijk kenden als degenen die zijn werk kenden.
Kaddour Cadi was een professor Franse en Theoretische Linguïstiek aan de universiteit van Fes (Marokko) en was altijd al actief op het gebied van Tamazight. Hoewel het onderwijzen van Tamazight op scholen en universiteiten verboden was, slaagde Kaddour Cadi erin om onderzoek te verrichten op het gebied van Tamazight. Hij heeft ongeveer twintig artikelen gepubliceerd, waarvan enkele gepresenteerd werden op internationale conferenties, en heeft een boek geschreven over het Riffijnse verbale systeem.
Hij was de stichter van de “Etudes Linguistiques” researchgroep aan de universiteit van Fes. En was als wetenschapper een toegewijde promoter van de Amazigh taal en cultuur in Noord-Afrika en Europa. Naast zijn academisch werk en wetenschappelijke presentaties kreeg hij tijdens een tweemaandelijkse bezoek aan Nederland, op uitnodiging van de faculteit van Algemene Linguïstiek aan de universiteit van Amsterdam, de kans om een serie conferenties en lezingen te geven. Tijdens dit verblijf had hij met zorg een aantal projecten uitgewerkt, in samenwerking met het Ministerie van Onderwijs, om Tamazight te onderwijzen in Nederland. Zijn plotselinge dood verhinderde de uitvoering hiervan.
Hoewel hij er niet meer is, blijft zijn werk tot op de dag van vandaag van onschatbare waarde: zowel wat betreft kennis als inspiratie.
Bibliographie :
· Cadi, Kaddour. 1981. « Le verbe en tarifit : formes, structures et valence ». Thèse, Paris III. 511 pages, plus un corpus de 133 pages.
· Cadi, Kaddour. 1985. « Valence et dérivation verbale en tarifit ». Awal 1 : 11-123.
· Cadi, Kaddour. 1987. « Prépositions et rections en tarifit (Nord marocaine) ». EDB 3 : 67-75.
· Cadi, Kaddour. 1987. Système verbal rifain : forme et sens (Nord-Marocain). Études ethno-linguistiques Maghreb-Sahara, 6. Paris : SELAF. 178 pages, tableaux et bibliographie.
· Cadi, Kaddour. 1989. « Structure de la phrase et ordre des mots en tarifit ». EDB 6 : 41-59.
· Cadi, Kaddour. 1990. « Pour un retour d’exil du sujet lexical en linguistique berbère ». Awal, édition spéciale : 233-242.
· Cadi, Kaddour. 1990. « Questions de syntaxe en berbère tarifit ». EDB 7 : 182-184.
· Cadi, Kaddour. 1990. Transitivité et diathèse en tarifit : analyse de quelques relations de dépendance lexicales et syntaxiques. Paris : Sorbonne Nouvelle. 524 pages.
· Cadi, Kaddour. 1991. « Sujet et prédications non verbale en rifain ». EDB 8 : 79-95.
· Cadi, Kaddour. 1993. « Une “cause” peut en cacher une autre ou le problème d’agentivité en berbère ». Dans À la croisée des études libyco-berbère : mélanges offerts à Paulette Galand-Pernet et Lionel Galand, sous la direction de J. Drouin et A. Roth, p. 177-194.
Paris : Geuthner
Révision : Agraw.com
Conservé dans les archives culturelles d’Agraw.
